سبد خرید شما خالی است 
فرمول عطرسازی؛ راهنمای کامل و ساده برای ساخت عطر حرفهای در خانه
فرمول عطرسازی در سادهترین حالت یعنی ترکیب نسبتدار اسانس، الکل و آب بهطوری که بویی دلنشین، ماندگار و متعادل بهوجود بیاید. هر عطر حرفهای پشتصحنهاش یک فرمول دقیق و حسابشده دارد که مثل یک دستور پخت کیک، اگر کمی در آن جابهجایی ایجاد شود، نتیجه کاملاً عوض میشود.
شناخت ساختار کلی عطر
سه جزء اصلی عطر
هر عطر استاندارد از سه جزء اصلی ساخته میشود:
- اسانسها یا روغنهای معطر (طبیعی یا سنتتیک)؛ روح اصلی عطر
- الکل عطرسازی (معمولاً اتانول با خلوص مناسب)
- آب مقطر و مقدار کمی فیکساتور برای تنظیم غلظت و ماندگاری
این سه جزء کنار هم، هم بوی عطر را میسازند، هم پخش بو، ماندگاری و حتی حس خنکی روی پوست را کنترل میکنند.
نقش هر جزء در ماندگاری و پخش بو
- اسانس: هرچه درصد اسانس بیشتر باشد، عطر قویتر و ماندگارتر است.
- الکل: کمک میکند عطر بهتر پخش شود و بهسرعت روی پوست تبخیر شود تا نتها یکییکی خودشان را نشان دهند.
- آب و فیکساتور: برای رقیقسازی و تثبیت بو استفاده میشوند تا عطر نه خیلی تند باشد نه خیلی ضعیف.
نتهای عطر؛ قلب فرمولاسیون
نت بالایی (Top Note)
نت بالایی اولین بویی است که بعد از اسپری عطر حس میکنی و معمولاً بعد از ۱۰ تا ۳۰ دقیقه از بین میرود. این نت اغلب شامل رایحههای سبک و فرّار مثل مرکبات (لیمو، پرتقال، ترنج)، نعناع و برخی گیاهان تازه است.
نت میانی (Heart Note)
نت میانی قلب عطر است؛ بویی که بعد از محو شدن نت اولیه ظاهر میشود و تا چند ساعت باقی میماند. این نت معمولاً از رایحه گلها (رز، یاس، یلانگ یلانگ)، ادویهها و بعضی میوهها تشکیل میشود و شخصیت اصلی عطر را مشخص میکند.
نت پایه (Base Note)
نت پایه همان بویی است که وقتی چند ساعت از اسپری عطر گذشته، هنوز روی لباس یا پوست باقی میماند. مواد متداول در نت پایه شامل وانیل، مُشک، کهربا، چوب صندل و رایحههای چوبی و دودی هستند که ماندگاری بالایی دارند.
تعادل بین نتها در فرمول عطر
در یک فرمول رایج، نسبت نتها در داخل مجموعه اسانسها تقریباً اینطور در نظر گرفته میشود:
- حدود ۱۵٪ نت بالایی
- حدود ۵۰٪ نت میانی
- حدود ۳۵٪ نت پایه
این تعادل کمک میکند عطر نه بیش از حد تند و فرّار باشد، نه بیش از حد سنگین و خفهکننده.
درصدهای استاندارد در انواع عطر
تفاوت پرفیوم، ادوپرفیوم، ادوتویلت و ادکلن
تفاوت این نامها بیشتر در درصد اسانس معطر نسبت به کل مخلوط است:
- پرفیوم (Perfume Extract): ماندگارترین، با درصد اسانس بالا
- ادوپرفیوم (EDP): محبوب و متعادل برای مصرف روزمره
- ادوتویلت (EDT): سبکتر، مناسب روز و محیطهای کاری
- ادکلن (Cologne): بسیار سبک، معمولاً خنک و فرّار
هرچه درصد اسانس بالاتر باشد، ماندگاری بیشتر و قیمت تمامشده هم معمولاً بالاتر است.
مواد اولیه مورد نیاز برای عطرسازی خانگی
اسانسهای معطر (طبیعی و صنعتی)
اسانسها میتوانند طبیعی (مثل روغن گل رز، اسطوخودوس، نعناع) یا سنتتیک (ترکیبات شیمیایی ایمن با بوی مشخص) باشند. برای شروع، میتوان از چند اسانس ساده مثل مرکبات، یک گل کلاسیک و یک رایحه چوبی یا وانیلی استفاده کرد تا کار پیچیده نشود.
الکل مناسب عطرسازی
- اتانول خوراکی یا مخصوص عطرسازی با خلوص بالا (معمولاً ۹۰ تا ۹۶ درصد) انتخاب خوبی است.
- الکل باید بیبو یا کمبو باشد تا روی رایحه نهایی تأثیر منفی نگذارد.
آب مقطر و فیکساتور (تثبیتکننده)
- آب مقطر برای رقیقسازی و تنظیم شفافیت و نرمی عطر استفاده میشود.
- فیکساتورها مثل دیپروپیلن گلیکول (DPG)، بعضی مشکها و رزینها به ماندگاری عطر کمک میکنند.
ظروف، شیشه اسپری و ابزار کار
برای شروع عطرسازی خانگی، این ابزارها کاربردی هستند:
- شیشه اسپری تیرهرنگ ۳۰ یا ۵۰ میلیلیتری
- قطرهچکان یا پیپت برای اندازهگیری اسانس
- استکان یا بشر شیشهای برای مخلوط کردن
- برچسب برای نوشتن نام فرمول و تاریخ ساخت
فرمول پایه برای ساخت عطر در خانه
الگوی درصدی ساده برای تازهکارها
برای یک عطر خانگی، میتوان از این الگو استفاده کرد (مثلاً بهصورت ادوپرفیوم ملایم):
- ۲۰ تا ۳۰٪ اسانسهای معطر
- ۶۰ تا ۷۵٪ الکل عطرسازی
- ۵ تا ۱۰٪ آب مقطر
- چند قطره فیکساتور در صورت نیاز
این الگو هم برای تست فرمولهای مختلف مناسب است، هم نتیجه نهایی معمولاً قابل استفاده و خوشبو خواهد بود.
نمونه فرمول ۳۰ میلیلیتری عطر خانگی
برای یک شیشه ۳۰ میلیلیتری، میتوان اینطور عمل کرد:
- ۶ تا ۹ میلیلیتر اسانس معطر (۲۰–۳۰٪ حجم)
- حدود ۱۸ تا ۲۲ میلیلیتر الکل
- ۲ تا ۴ میلیلیتر آب مقطر
- چند قطره فیکساتور
اول اسانسها با هم مخلوط میشوند، بعد الکل افزوده شده و در انتها آب مقطر کمکم اضافه میگردد.
مراحل گامبهگام ساخت عطر
انتخاب سبک رایحه (خنک، گرم، شیرین، چوبی)
قبل از هر چیز باید تصمیم بگیری عطر مورد نظرت چه شخصیتی داشته باشد:
- خنک و مرکباتی برای استفاده روزانه و تابستان
- گرم و شیرین برای مهمانیها و شب
- چوبی و ادویهای برای استایل رسمی و جدی
این انتخاب تعیین میکند چه نتهایی را در فرمولساسون استفاده کنی.
ترکیب نت پایه، میانی و بالایی
- اول نت پایه را انتخاب و مخلوط کن؛ چون شخصیت ماندگار عطر از اینجا شروع میشود.
- بعد نت میانی (گلها و ادویهها) را اضافه کن تا هویت اصلی عطر شکل بگیرد.
- در نهایت نت بالایی را اضافه کن تا اولین برداشت بوی عطر جذاب و شاداب باشد.
افزودن الکل و آب مقطر
بعد از ترکیب اسانسها:
- الکل را بهآرامی به مخلوط اسانس اضافه کن و خوب هم بزن تا شفاف شود.
- سپس آب مقطر را کمکم اضافه کن و هر بار مخلوط را بررسی کن تا هم شفافیت و هم شدت بو در حد دلخواه باشد.
استراحت دادن عطر و تست نهایی
عطر تازهساخته شده معمولاً بوی خام دارد و باید استراحت کند:
- عطر را در شیشه تیره، در جای خنک و تاریک حداقل ۲ هفته نگه دار.
- بعد از این مدت، روی پوست و لباس تست کن تا ببینی نتها چطور در طول چند ساعت تغییر میکنند.
سه فرمول آماده عطر خانگی برای شروع
فرمول عطر گلدار و مرکباتی
این فرمول ساده و جذاب برای شروع بسیار مناسب است:
- ۳۰ میلیلیتر الکل عطرسازی
- ۱۰ قطره اسانس پرتقال
- ۱۰ قطره اسانس لیمو
- ۱۰ قطره اسانس گل یاس
- ۵ قطره اسانس گل رز
- ۵ قطره اسانس چوب صندل
نت اولیه شاداب و مرکباتی است، وسط کار، بوی گلها میدرخشد و در آخر رایحه چوبی و ملایم روی پوست میماند.
فرمول عطر گرم و شیرین شبانه
یک پیشنهاد کلی برای عطر گرم و شبانه:
- وانیل (نت پایه)
- کهربا یا مُشک (نت پایه)
- دارچین یا هل (نت میانی)
- کمی پرتقال تلخ (نت بالایی)
این نوع ترکیب حس دلنشین، صمیمی و نسبتاً جذاب برای شب و فصل سرد ایجاد میکند.
فرمول عطر خنک و روزانه
برای عطر روزانه و خنک:
- نعناع، لیمو، ترنج در نت بالایی
- اسطوخودوس یا چای سبز در نت میانی
- مقدار کمی چوب سدر در نت پایه
این مدل فرمول حس تازگی، نشاط و تمیزی را القا میکند و برای استفاده روزمره بسیار کاربردی است.
اشتباهات رایج در فرمول عطرسازی خانگی
زیادهروی در اسانسها
بعضیها فکر میکنند هرچه اسانس بیشتر باشد، عطر بهتر است، اما این کار میتواند باعث تند شدن بو و حتی ایجاد حساسیت پوستی شود.
استفاده از الکل نامناسب
استفاده از الکل صنعتی یا الکل بودار میتواند هم به پوست آسیب بزند، هم رایحه عطر را خراب کند.
بیتوجهی به زمان استراحت عطر
اگر فوراً بعد از ساخت از عطر استفاده شود، ممکن است بویی خام و ناپخته داشته باشد و نتها بهخوبی با هم آمیخته نشده باشند.
نکات حرفهای برای طراحی فرمول اختصاصی خودت
نوشتن و ثبت فرمولها
هر بار که ترکیبی میسازی، حتماً نسبتها و نوع اسانسها را جایی یادداشت کن. این کار کمک میکند اگر ترکیبی را دوست داشتی، بتوانی دوباره همان را تکرار یا بهترش کنی.
آزمایش روی پوست در طول روز
- عطر را روی مچ دست یا پشت گوش اسپری کن و در طول روز چند بار بو کن.
- ببین بعد از ۱۵ دقیقه، ۱ ساعت و ۳ ساعت، بو چه تغییری میکند تا بهتر بفهمی فرمولت در نتهای مختلف چه عملکردی دارد.
خرید مواد اولیه عطرسازی از فروشگاه معتبر
چرا خرید آنلاین مواد عطرسازی؟
خرید آنلاین این مزیت را دارد که میتوان انواع اسانسها، الکلها، شیشهها و ابزارها را یکجا دید، مقایسه کرد و بر اساس توضیحات و نظرات دیگران انتخاب کرد. همچنین معمولاً تنوع رایحه و برند در فروشگاههای آنلاین بیشتر از فروشگاههای حضوری است.
خرید از فروشگاه آنلاین هوشمندشاپ
فروشگاه هوشمندشاپ یک فروشگاه آنلاین ایرانی است که در بخش مقالات خود به موضوع فرمولاسیون عطر و ترکیب رایحهها پرداخته و محصولات مرتبط با اسانس و ابزار عطرسازی را نیز عرضه میکند. اگر قصد داری مواد اولیه عطرسازی، مثل اسانس، الکل، شیشه اسپری و لوازم جانبی را آنلاین تهیه کنی، میتوانی از طریق وبسایت هوشمندشاپ خرید کنی و فرمولهای خانگیات را در عمل امتحان کنی.
فرمول عطرسازی در نگاه اول پیچیده بهنظر میرسد، اما وقتی منطق پشت نتها، درصد اسانس و نقش الکل و آب را بشناسی، تبدیل به یک بازی خلاقانه و لذتبخش میشود. با چند ماده اولیه ساده، کمی صبر برای استراحت عطر و حوصله برای آزمون و خطا، میتوانی عطر اختصاصی خودت را بسازی و حتی آن را به امضای شخصیات تبدیل کنی.
سؤالات متداول درباره فرمول عطرسازی
۱. برای شروع عطرسازی در خانه حداقل به چه چیزهایی نیاز دارم؟یک یا چند اسانس معطر، الکل مناسب عطرسازی، کمی آب مقطر، شیشه اسپری و یک قطرهچکان برای شروع کافی است.
۲. چقدر طول میکشد تا عطر خانگی من آماده استفاده شود؟بهتر است عطر حداقل ۲ هفته در جای خنک و تاریک استراحت کند تا نتها خوب با هم آمیخته شوند و بوی نهایی تثبیت شود.
۳. آیا میتوانم فقط با روغنهای گیاهی بدون الکل عطر بسازم؟بله، اما نتیجه بیشتر شبیه روغن معطر بدن خواهد بود تا عطر اسپریای؛ پخش بو و حس خنکی الکل را نخواهد داشت.
۴. چرا عطر خانگی من کدر یا شیریرنگ شده است؟این حالت معمولاً بهدلیل ترکیب بعضی اسانسها با آب یا الکل و ناهماهنگی حلالیت آنهاست و با تنظیم درصد آب و الکل یا استفاده از حلال مناسبتر بهتر میشود.
۵. از کجا میتوانم اسانس و مواد اولیه عطرسازی بخرم؟میتوانی از فروشگاههای آنلاین تخصصی مثل هوشمندشاپ برای تهیه انواع اسانس، الکل و شیشه عطر استفاده کنی و خریدت را بهصورت اینترنتی انجام دهی.
